Op maandag 12 januari kwamen de Synergia-leden Lenn Gorissen (Universiteit Twente) en collega’s samen in het Aurora-gebouw op Wageningen Campus voor de workshop “Van data naar daadkracht – Samen werken aan beter gebruik van sensoren in de landbouw”. Samen met twee boeren, drie sensorontwikkelaars/leveranciers, en twee onderzoekers gingen zij in gesprek over een vraag die steeds urgenter wordt: hoe brengen we sensoren zó in de praktijk dat ze boeren écht helpen bij de overgang naar een duurzamere landbouw, zowel in gangbare als in meer ecologische systemen? De dag maakte deel uit van het promotieonderzoek van Lenn en werd mede mogelijk gemaakt door het Synergia-project en de geaffilieerde universiteiten van Twente en Wageningen. Met dank aan JAM Visueel Denken kregen ideeën en inzichten concreet vorm op papier.
Van sensormeting naar betekenisvolle actie
In de praktijk wordt verduurzaming op verschillende manieren nagestreefd: van minder en preciezer middelengebruik tot ecologisch gebaseerde teeltpraktijken die het gebruik van middelen structureel vervangen. Sensoren kunnen in beide richtingen ondersteunen. Tegelijkertijd blijkt uit gesprekken met boeren en leveranciers/ontwikkelaars dat de stap van data naar handelen niet vanzelf gaat. Sensoren plaatsen is één ding; maar integratie met bestaande data- en kennissystemen, interpretatie van metingen in een dynamisch veld, en het vertalen naar concrete beslissingen vraagt om méér dan techniek alleen. Het is een veelkoppig vraagstuk waarin ook training, begeleiding, wederzijds begrip en contextkennis een grote rol spelen. Precies daarom werden verschillende perspectieven aan tafel gebracht.
Hoe verliep de dag?
Na koffie en een korte startpresentatie om 10.00u begon het groepswerk. De deelnemers splitsten zich op in twee groepen, elk ondersteund door een moderator en een tekenaar.
Werksessie 1 (vanaf 11.00u) bracht de noodzakelijke werkstappen in kaart voor betekenisvol sensorgebruik. Dat leverde een herkenbare “keten” op – maar dan mét relevante schakels ertussen:
- Installatie: plaatsing, ingebruikname en wat er in het veld (niet) vanzelf gaat
- Integratie: koppelingen met data-, kennis- en werksystemen en het inbedden in routines
- Actie: interpretatie, besluitvorming en daadwerkelijk handelen op basis van metingen
Terwijl er werd gebrainstormd, tekenden JAM Visueel Denken en de teams live mee op grote brown papers: ideeën, spanningen, aannames en inzichten werden zichtbaar en bespreekbaar.
Na de lunch ging de groep in de middag door met werksessie 2: kruisbestuiving. De groepen wisselden van brown paper om elkaars werk aan te vullen: hiaten opsporen, impliciete aannames expliciet maken en vooral ook scherp krijgen waar gangbare en ecologische landbouwpraktijken overlappen of juist uiteenlopen. Deze “fresh eyes”-ronde maakte de route van data naar daadkracht meteen rijker en concreter.
In de afsluitende plenaire sessie (start om 15.00u, na een korte pauze) werden de brown papers naast elkaar gelegd. Deelnemers scherpten verschillen en overeenkomsten verder aan en koppelden deze aan de vraag: welke ontwikkelingen in de komende 5–10 jaar (technisch, sociaal en ecologisch) gaan dit proces beïnvloeden, en wat betekent dat voor de manier waarop sensoren in de praktijk landen?
Resultaat: twee routeplannen, één gezamenlijke ambitie
Met de workshop werkt Lenn toe naar twee stapsgewijze routeplannen voor sensorimplementatie: één gericht op gangbare landbouwpraktijken en één op meer ecologische landbouwpraktijken. De brown papers worden de komende weken uitgewerkt tot een heldere visuele weergave én een schriftelijk workshoprapport. Daarnaast verschijnt er nog een artikel in een vakblad.
Kortom: de workshopdeelnemers hebben niet alleen besproken wat er schuurt, maar vooral ook waar en hoe we die stap van data naar daadkracht samen kunnen versterken. Wordt vervolgd!